{"id":3611,"date":"2023-09-27T15:57:05","date_gmt":"2023-09-27T13:57:05","guid":{"rendered":"https:\/\/wroclawanka.eu\/?p=3611"},"modified":"2023-09-27T15:58:33","modified_gmt":"2023-09-27T13:58:33","slug":"historia-mody-wroclawska-gildia-zlotnicza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/eternal\/historia-mody-wroclawska-gildia-zlotnicza","title":{"rendered":"Historia mody. Wroc\u0142awska gildia z\u0142otnicza"},"content":{"rendered":"\n<p>Wroc\u0142aw by\u0142 znany w \u015bredniowieczu jako du\u017ce miasto europejskie. Wzbogaci\u0142o kultur\u0119 Polski nie tylko wspania\u0142ymi gotyckimi budynkami, ale tak\u017ce znanymi mistrzami i ich dzie\u0142ami. Tak wi\u0119c moda na wyroby ze z\u0142ota by\u0142a podyktowana wroc\u0142awskim z\u0142otnictwem. Dzi\u0119ki niemu miasto zyska\u0142o s\u0142aw\u0119 daleko poza granicami Dolnego \u015al\u0105ska. Jest to najs\u0142ynniejsze rzemios\u0142o artystyczne w regionie, za\u0142o\u017cone w XIII wieku, pisze <a href=\"http:\/\/wroclawanka.eu\">wroclawanka.eu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_74 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a47768d9ed68\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #090909;color:#090909\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #090909;color:#090909\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a47768d9ed68\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/eternal\/historia-mody-wroclawska-gildia-zlotnicza\/#Osrodek_zlotnictwa\" >O\u015brodek z\u0142otnictwa<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/eternal\/historia-mody-wroclawska-gildia-zlotnicza\/#Znani_zlotnicy\" >Znani z\u0142otnicy<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/eternal\/historia-mody-wroclawska-gildia-zlotnicza\/#Skarb_z_Bremy\" >Skarb z Bremy<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/eternal\/historia-mody-wroclawska-gildia-zlotnicza\/#Najstarsza_odznaka_policyjna\" >Najstarsza odznaka policyjna<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/eternal\/historia-mody-wroclawska-gildia-zlotnicza\/#Cenny_byk\" >Cenny byk<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Osrodek_zlotnictwa\"><\/span>O\u015brodek z\u0142otnictwa<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Wroc\u0142awska gildia z\u0142otnicza zosta\u0142a za\u0142o\u017cona w 1263 roku. W tym czasie do miasta przyby\u0142 mistrz Johannes. Specjalizowa\u0142 si\u0119 w wyrobach dla ko\u015bcio\u0142a, zamo\u017cnej elity, ksi\u0105\u017c\u0105t. Gildia istnia\u0142a do 1893 roku. W tym czasie moda na z\u0142oto by\u0142a rozpowszechniana przez 1352 rzemie\u015blnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>W latach 80. XIV wieku we Wroc\u0142awiu mieszka\u0142o 12 tys. os\u00f3b. W\u015br\u00f3d nich z\u0142otnikami by\u0142o 29 os\u00f3b. Ka\u017cdy mia\u0142 kilku asystent\u00f3w i jednego ucznia. Wroc\u0142awskie wyroby z\u0142ote charakteryzowa\u0142y si\u0119 tym, \u017ce na koszach lub n\u00f3\u017ckach kielicha umieszczano medaliony ze specjalnego szk\u0142a z postaciami \u015bwi\u0119tych.<\/p>\n\n\n\n<p>Na pocz\u0105tku rzemie\u015blnicy nie oznaczali swoich produkt\u00f3w. Mo\u017cna je by\u0142o rozpozna\u0107 po charakterystycznych rze\u017abach. Oficjalnie znakowanie wyrob\u00f3w rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 8 lutego 1539 roku. By\u0142a to litera &#8222;W&#8221; w owalu i ze znakiem rzemie\u015blnika z boku. W 1677 znakowanie zmieni\u0142o si\u0119 na wizerunek g\u0142owy patrona miasta \u2013 Jana Chrzciciela.<\/p>\n\n\n\n<p>I cho\u0107 przez ponad 600 lat wroc\u0142awscy z\u0142otnicy otrzymywali zam\u00f3wienia od r\u00f3\u017cnych instytucji, magnat\u00f3w i bogatych mieszczan, g\u0142\u00f3wnymi nabywcami i dystrybutorami mody na wroc\u0142awskie z\u0142oto by\u0142 ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki. Byli to najbogatsi mecenasi z\u0142otnictwa w mie\u015bcie. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 wyrob\u00f3w ze z\u0142ota by\u0142a u\u017cywana podczas liturgii.<\/p>\n\n\n\n<p>Wroc\u0142awscy z\u0142otnicy rozszerzali swoje umiej\u0119tno\u015bci poza Dolny \u015al\u0105sk: Europa Zachodnia, Armenia, Czechy, Austria i W\u0119gry. Wroc\u0142awskie wydobycie z\u0142ota by\u0142o tak popularne, \u017ce mistrzowie z Dolnego \u015al\u0105ska kszta\u0142cili uczni\u00f3w z Ca\u0142ej Europy. W tym z takich o\u015brodk\u00f3w z\u0142otnictwa jak Augsburg i Norymberga.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1200\" height=\"1407\" src=\"https:\/\/cdn.wroclawanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/53\/2023\/09\/image-12.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3612\" srcset=\"https:\/\/cdn.wroclawanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/53\/2023\/09\/image-12.png 1200w, https:\/\/cdn.wroclawanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/53\/2023\/09\/image-12-256x300.png 256w, https:\/\/cdn.wroclawanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/53\/2023\/09\/image-12-768x900.png 768w, https:\/\/cdn.wroclawanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/53\/2023\/09\/image-12-696x816.png 696w, https:\/\/cdn.wroclawanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/53\/2023\/09\/image-12-1068x1252.png 1068w\" sizes=\"auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Znani_zlotnicy\"><\/span>Znani z\u0142otnicy<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Wroc\u0142aw by\u0142 bogaty w z\u0142otnik\u00f3w. To oni okre\u015blali charakter tego rzemios\u0142a. Na przyk\u0142ad Oswald Rothe by\u0142 mistrzem ju\u017c w 1503 roku, kiedy gotyk zyska\u0142 na popularno\u015bci. To on by\u0142 autorem relikwiarza herbowego \u015bw. Stanis\u0142awa z 1507 roku, w kszta\u0142cie r\u0119ki. Andreas Heidecker stworzy\u0142 relikwiarz herbowy \u015bw. Jadwigi w 1512 roku. Bi\u017cuteria znajdowa\u0142a si\u0119 w ko\u015bciele \u015aw. Krzy\u017ca.<\/p>\n\n\n\n<p>Odrodzenie i manieryzm znalaz\u0142y swoje uosobienie w pracach wybitnych z\u0142otnik\u00f3w Paula Nitscha i Kacpera Pfistera, kt\u00f3rzy pracowali dla wroc\u0142awskiej katedry. Jacob Hedelhofer i Mattias Sbarsky byli przedstawicielami jubiler\u00f3w epoki baroku. Urodzili si\u0119 odpowiednio w Warszawie i Lwowie.<\/p>\n\n\n\n<p>Przedstawicielami z\u0142otnictwa okresu rokoko by\u0142 Georg Nawarra, kt\u00f3rego najs\u0142ynniejsze dzie\u0142a znajduj\u0105 si\u0119 w Zamo\u015bciu. Carl Gottried Haase, Christian Friedrich Mentzel, Johann Gottried Okrusch r\u00f3wnie\u017c byli znani jako dobrzy mistrzowie z\u0142otnictwa.<\/p>\n\n\n\n<p>W XIX wieku by\u0142o 251 mistrz\u00f3w z\u0142otniczych. Dzielili si\u0119 na dwie grupy. Pierwsza reprezentowa\u0142a Klasycyzm: Dawid Gottlieb Raudner, Robert Haertet i inni. Druga grupa wyr\u00f3\u017cnia\u0142a si\u0119 tym, \u017ce nada\u0142a dzie\u0142om sztuki jubilerskiej szczeg\u00f3ln\u0105 eklektyczn\u0105 form\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>W XIX wieku ros\u0142o r\u00f3wnie\u017c zapotrzebowanie na wyroby ze z\u0142ota. Pod koniec XIX wieku masowo zacz\u0119\u0142y si\u0119 otwiera\u0107 firmy jubilerskie. Nast\u0119pnie pojawi\u0142y si\u0119 ju\u017c fabryki masowej produkcji wyrob\u00f3w srebrnych i galwanicznych. I si\u0119 okaza\u0142y o wiele ta\u0144sze. Dlatego bran\u017ca ta szybko wypar\u0142a r\u0119czne wytwarzanie wyrob\u00f3w ze z\u0142ota. W ten spos\u00f3b ostatecznie zaprzestano finansowania tego rodzaju rzemios\u0142a. Zacz\u0119\u0142y obowi\u0105zywa\u0107 zasady wolnego rynku, co wywo\u0142a\u0142o upadek wroc\u0142awskiego z\u0142otnictwa.<\/p>\n\n\n\n<p>W dzisiejszych czasach wyroby wroc\u0142awskich jubiler\u00f3w s\u0105 bardzo ch\u0119tnie kupowane w Europie i USA. W okresie mi\u0119dzywojennym we Wroc\u0142awiu dzia\u0142a\u0142o 80 firm i du\u017cych warsztat\u00f3w jubilerskich. R\u0119kodzielnictwo z\u0142otnicze uprawiano ju\u017c tylko na Kr\u00f3lewskiej Akademii Sztuk Pi\u0119knych we Wroc\u0142awiu. Przed I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 mia\u0142a w\u0142asn\u0105 pracowni\u0119 jubilersk\u0105, kt\u00f3r\u0105 prowadzi\u0142 wybitny rze\u017abiarz Theodor von Gosen.<\/p>\n\n\n\n<p>Po 1945 roku zmieni\u0142a si\u0119 w\u0142adza w Polsce. Na Dolnym \u015al\u0105sku znikn\u0119\u0142a ca\u0142a fabryczna produkcja tej specjalno\u015bci. Niekt\u00f3re sp\u00f3\u0142dzielnie rzemie\u015blnicze pr\u00f3bowa\u0142y osi\u0105gn\u0105\u0107 dawn\u0105 produkcj\u0119 wyrob\u00f3w ze z\u0142ota i ich warto\u015b\u0107 artystyczn\u0105. Jednak bezskutecznie.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"685\" src=\"https:\/\/cdn.wroclawanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/53\/2023\/09\/image-13.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3615\" srcset=\"https:\/\/cdn.wroclawanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/53\/2023\/09\/image-13.png 1024w, https:\/\/cdn.wroclawanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/53\/2023\/09\/image-13-300x201.png 300w, https:\/\/cdn.wroclawanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/53\/2023\/09\/image-13-768x514.png 768w, https:\/\/cdn.wroclawanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/53\/2023\/09\/image-13-696x466.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Skarb_z_Bremy\"><\/span>Skarb z Bremy<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Wroc\u0142awska historyczka sztuki Ewa Pluta, pracuj\u0105ca w Muzeum Miejskim we Wroc\u0142awiu, opowiedzia\u0142a o najcenniejszym skarbie jubilerskim miasta z Bremy. To historia powojennego polskiego muzealnictwa i wyj\u0105tkowych talent\u00f3w wroc\u0142awian.<\/p>\n\n\n\n<p>Jak wspomniano powy\u017cej, w czasach baroku i renesansu wroc\u0142awscy z\u0142otnicy dyktowali mod\u0119 na wyroby z\u0142ote daleko poza granicami Dolnego \u015al\u0105ska. Rzemie\u015blnicy pracowali na zam\u00f3wienie bogatych rodzin kr\u00f3lewskich, arystokrat\u00f3w i zbior\u00f3w muzealnych. Niestety w czasie II wojny \u015bwiatowej prawie wszystkie artefakty Wroc\u0142awskiego z\u0142otnictwa zosta\u0142y utracone. Do pewnego czasu.<\/p>\n\n\n\n<p>Pewnego dnia pracownik Muzeum zbiera\u0142 si\u0119 na Targi w Maastricht. Wystawi\u0142a tam niemiecka galeria z Bremy, kt\u00f3ra posiada\u0142a kolekcj\u0119 wroc\u0142awskich z\u0142otnik\u00f3w z czas\u00f3w renesansu. Kolekcja klejnot\u00f3w by\u0142a du\u017ca, wyj\u0105tkowa, unikatowa i droga.<\/p>\n\n\n\n<p>Koszt zakupu produkt\u00f3w by\u0142 rzeczywi\u015bcie wysoki. Dlatego po powrocie z Holandii koledzy zastanawiali si\u0119, sk\u0105d wzi\u0105\u0107 pieni\u0105dze na ten dzie\u0142o sztuki wroc\u0142awskiego z\u0142otnictwa. Personel zrozumia\u0142, \u017ce trzeba zaanga\u017cowa\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwo. Odzyskanie takiego skarbu z Bremy by\u0142o wa\u017cnym celem dla Muzeum.<\/p>\n\n\n\n<p>Zbi\u00f3rka si\u0119 rozpocz\u0119\u0142a, ludzie dobrze zareagowali i przy\u0142\u0105czyli si\u0119 do akcji. Prezydent Wroc\u0142awia Rafa\u0142 Dutkiewicz obieca\u0142, \u017ce do\u0142o\u017cy drugie tyle pieni\u0119dzy, ile zbior\u0105 mieszka\u0144cy. Do akcji do\u0142\u0105czy\u0142y nawet przedszkolaki. Dzi\u0119ki pomocy wszystkich zainteresowanych wroc\u0142awskie Muzeum wykupi\u0142o kilkadziesi\u0105t unikalnych element\u00f3w zastawy sto\u0142owej.<\/p>\n\n\n\n<p>Tak, z\u0142ote akcesoria pe\u0142ni\u0142y bardziej funkcj\u0119 dekoracyjn\u0105 ni\u017c u\u017cytkow\u0105. Ewa Pluta m\u00f3wi, \u017ce rzeczy by\u0142y bardzo cenne dla historii Wroc\u0142awia. To wielkie szcz\u0119\u015bcie, \u017ce uda\u0142o si\u0119 odkupi\u0107 wyj\u0105tkowy zdobiony kubek z pokrywk\u0105, dzban na wino i 12 \u0142y\u017cek apostolskich.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Najstarsza_odznaka_policyjna\"><\/span>Najstarsza odznaka policyjna<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Na odznace znajduje si\u0119 herb Wroc\u0142awia i to jedno z jego najwcze\u015bniejszych przedstawie\u0144, bo pochodzi z oko\u0142o 1540 roku, a herb zosta\u0142 nadany dziesi\u0119\u0107 lat wcze\u015bniej. Postanowiono nim przyozdobi\u0107 miejsca i przedmioty zwi\u0105zane ze s\u0142u\u017cb\u0105 na rzecz magistratu.<\/p>\n\n\n\n<p>Odznak\u0119 muzeum uda\u0142o si\u0119 wykupi\u0107 w 1970 roku. Kosztowa\u0142a tyle, ile ma\u0142y FIAT. Insygnia s\u0105 otoczone ornamentem. To w\u0142a\u015bnie zdezorientowa\u0142o pracownik\u00f3w DESA. Podpisana zosta\u0142a jako XIX-wieczny herb Wroc\u0142awia w ornamentalnym otoku. Kustosza wroc\u0142awskiego muzeum zastanawia\u0142o, \u017ce jest chyba starsza. Jak si\u0119 okaza\u0142o, herb pochodzi\u0142 z renesansu.<\/p>\n\n\n\n<p>Sfotografowano j\u0105 na ok\u0142adk\u0119 wydawnictw z lat 30. XX w. jako odznak\u0119 policji miejskiej. To najstarsza odznaka s\u0142u\u017cb porz\u0105dkowych, jaka istnieje na terenie Polski. Przed wojn\u0105 by\u0142o ich wi\u0119cej, zachowa\u0142a si\u0119 jedna.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"677\" height=\"800\" src=\"https:\/\/cdn.wroclawanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/53\/2023\/09\/image-14.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3618\" srcset=\"https:\/\/cdn.wroclawanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/53\/2023\/09\/image-14.png 677w, https:\/\/cdn.wroclawanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/53\/2023\/09\/image-14-254x300.png 254w\" sizes=\"auto, (max-width: 677px) 100vw, 677px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Cenny_byk\"><\/span>Cenny byk<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Proces pozyskiwania najstarszych przedmiot\u00f3w z\u0142otnictwa rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 w XIX i XX wieku. Na przyk\u0142ad ponad 200 zabytk\u00f3w wroc\u0142awskich z\u0142otnik\u00f3w Bractwo z Zwingeru przekaza\u0142o na przechowanie do \u015al\u0105skiego Muzeum Rzemios\u0142a Artystycznego i Staro\u017cytno\u015bci w 1896 roku. W\u0142a\u015bcicielami pozostawa\u0142o Bractwo. Nie chcieli straci\u0107 praw do tych skarb\u00f3w i spodziewali si\u0119 zachowa\u0107 do nich dost\u0119p.<\/p>\n\n\n\n<p>Jedno wydarzenie bardzo oburzy\u0142o lokaln\u0105 opini\u0119 publiczn\u0105. Przypadkowo sprzedali jeden z klejnot\u00f3w gildii z\u0142otnik\u00f3w. By\u0142 to srebrny kufel w kszta\u0142cie byka z 1600 roku. Wykona\u0142 go znany augsburski z\u0142otnik Elias Zorer. Po wystawie z\u0142otniczej we Wroc\u0142awiu w 1905 roku kufel trafi\u0142 do Berlina, a nast\u0119pnie do muzeum w Karlsruhe.<\/p>\n\n\n\n<p>To, \u017ce ta wyj\u0105tkowa rzecz wroc\u0142awskiego z\u0142otnictwa sprzedana poza \u015al\u0105skiem, wroc\u0142awianie uznali za skandal. Bole\u015bnie, ale ten kufel nigdy nie zosta\u0142 ponownie odkupiony. Od tego czasu podejmowano pr\u00f3by nabycia wszystkich pami\u0105tek z\u0142otniczych. Zosta\u0142y zebrane przez lokalne cechy, bractwa i korporacje zawodowe, aby przekaza\u0107 je do zbior\u00f3w muzealnych.<\/p>\n\n\n\n<p>Po 1905 roku zabytki Bractwa Strzeleckiego z Zwingeru przekazano do wroc\u0142awskiego muzeum. S\u0105 bezcenne dla kultury \u015al\u0105ska. Niestety s\u0142ynny byk do Wroc\u0142awia nigdy nie wr\u00f3ci\u0142. Miasto tak straci\u0142o jeden z najcenniejszych i najbardziej niezwyk\u0142ych \u201enaczy\u0144 uciesznych\u201d. Byk pozostaje ozdob\u0105 kolekcji Badisches Landesmuseum w Karlsruhe. Inny, podobny byk tego samego z\u0142otnika znajduje si\u0119 w Kassel w Hesji.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wroc\u0142aw by\u0142 znany w \u015bredniowieczu jako du\u017ce miasto europejskie. Wzbogaci\u0142o kultur\u0119 Polski nie tylko wspania\u0142ymi gotyckimi budynkami, ale tak\u017ce znanymi mistrzami i ich dzie\u0142ami. Tak wi\u0119c moda na wyroby ze z\u0142ota by\u0142a podyktowana wroc\u0142awskim z\u0142otnictwem. Dzi\u0119ki niemu miasto zyska\u0142o s\u0142aw\u0119 daleko poza granicami Dolnego \u015al\u0105ska. Jest to najs\u0142ynniejsze rzemios\u0142o artystyczne w regionie, za\u0142o\u017cone w XIII [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":272,"featured_media":3622,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1033],"tags":[2131,2130,2125,2123,1330,1335,1334,2129,2127,1331,2124,2128,1329,1328,2126,1333],"moimportance":[33],"motype":[1042],"moformat":[127],"class_list":{"0":"post-3611","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-styl-i-uroda","8":"tag-bractwo-z-zwingeru","9":"tag-cenny-byk","10":"tag-gildia-zlotnicza","11":"tag-historia-mody","12":"tag-historie-znanych-kobiet","13":"tag-kobiety-w-sztuce","14":"tag-ludzie-publiczni","15":"tag-najstarsza-odznaka-policyjna","16":"tag-skarb-z-bremy","17":"tag-wroclawianie","18":"tag-wroclawska-gildia-zlotnicza","19":"tag-wroclawska-historyczka-sztuki-ewa-pluta","20":"tag-wroclawskie-kobiety","21":"tag-znane-kobiety","22":"tag-znani-zlotnicy","23":"tag-zycie-towarzyskie","24":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatori","25":"motype-eternal","26":"moformat-longrid-korotka"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3611","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/272"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3611"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3611\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3621,"href":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3611\/revisions\/3621"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3622"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3611"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3611"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3611"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=3611"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=3611"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=3611"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}