{"id":3258,"date":"2023-06-30T23:33:47","date_gmt":"2023-06-30T21:33:47","guid":{"rendered":"https:\/\/wroclawanka.eu\/?p=3258"},"modified":"2023-06-30T23:33:55","modified_gmt":"2023-06-30T21:33:55","slug":"jak-dbaly-o-siebie-kobiety-na-dolnym-slasku-w-xix-wieku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/eternal\/jak-dbaly-o-siebie-kobiety-na-dolnym-slasku-w-xix-wieku","title":{"rendered":"Jak dba\u0142y o siebie kobiety na Dolnym \u015al\u0105sku w XIX wieku"},"content":{"rendered":"\n<p>Niekt\u00f3rych mo\u017ce to dziwi\u0107, ale jeszcze nie tak dawno, bo w XIX wieku, ludzie myli w\u0142osy&#8230; popio\u0142em rozcie\u0144czonym we wrz\u0105tku. Co wi\u0119cej, ta powszechna dla wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka procedura by\u0142a r\u00f3wnie\u017c uwa\u017cana za szkodliw\u0105 dla zdrowia.<\/p>\n\n\n\n<p>W tym artykule na stronie <a href=\"http:\/\/wroclawanka.eu\">wroclawianka<\/a> opowiemy Ci o zasadach higieny na \u015al\u0105sku w niedawnej przesz\u0142o\u015bci, o tym, jak miejscowe kobiety my\u0142y i pra\u0142y swoje ubrania, a tak\u017ce o tym, co zmieni\u0142o si\u0119 od tego czasu.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_74 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a4900f6acd73\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #090909;color:#090909\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #090909;color:#090909\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a4900f6acd73\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/eternal\/jak-dbaly-o-siebie-kobiety-na-dolnym-slasku-w-xix-wieku\/#Higiena_osobista_dla_kazdego\" >Higiena osobista dla ka\u017cdego<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/eternal\/jak-dbaly-o-siebie-kobiety-na-dolnym-slasku-w-xix-wieku\/#Wanny_banie_i_miska_z_dzbankiem\" >Wanny, banie i miska z dzbankiem<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/eternal\/jak-dbaly-o-siebie-kobiety-na-dolnym-slasku-w-xix-wieku\/#Czy_mycie_wlosow_jest_niebezpieczne_dla_zdrowia\" >Czy mycie w\u0142os\u00f3w jest niebezpieczne dla zdrowia?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/eternal\/jak-dbaly-o-siebie-kobiety-na-dolnym-slasku-w-xix-wieku\/#Jak_myc_sie_bez_mydla\" >Jak my\u0107 si\u0119 bez myd\u0142a?<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Higiena_osobista_dla_kazdego\"><\/span>Higiena osobista dla ka\u017cdego<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Dla wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka branie prysznica, mycie w\u0142os\u00f3w, mycie z\u0119b\u00f3w to rutyna, codzienny rytua\u0142, kt\u00f3rego nie nale\u017cy pomija\u0107. Jednak nie zawsze tak by\u0142o. Zrozumienie znaczenia higieny osobistej, w sensie, jaki w ni\u0105 wk\u0142adamy, pojawi\u0142o si\u0119 zaledwie 150-200 lat temu. I z pewno\u015bci\u0105 nie sta\u0142o si\u0119 to samoistnie. Idea ta by\u0142a promowana w\u015br\u00f3d mas przez entuzjast\u00f3w, kt\u00f3rzy naprawd\u0119 wierzyli w korzy\u015bci p\u0142yn\u0105ce z czystego cia\u0142a. W Polsce zajmowa\u0142a si\u0119 tym na przyk\u0142ad Lucyna \u0106wierczakiewiczowa, autorka popularnych poradnik\u00f3w i kalendarzy dla kobiet.<\/p>\n\n\n\n<p>Pani \u0106wierczakiewiczowa by\u0142a wielk\u0105 fank\u0105 zdrowego stylu \u017cycia i higieny osobistej. Walcz\u0105c z niewiedz\u0105 i uprzedzeniami w spo\u0142ecze\u0144stwie, prowadzi\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 edukacyjn\u0105, t\u0142umacz\u0105c, adaptuj\u0105c i publikuj\u0105c w mediach artyku\u0142y wybitnych naukowc\u00f3w, a tak\u017ce dziel\u0105c si\u0119 w\u0142asnymi spostrze\u017ceniami w tym zakresie.<\/p>\n\n\n\n<p>Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce porady Lucyny by\u0142y praktyczne i skierowane g\u0142\u00f3wnie do wykszta\u0142conej klasy \u015bredniej i biedoty. Jej przepis na myd\u0142o z odpad\u00f3w t\u0142uszczowych by\u0142 szczeg\u00f3lnie popularny na \u015al\u0105sku.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Wanny_banie_i_miska_z_dzbankiem\"><\/span>Wanny, banie i miska z dzbankiem<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>W pierwszej po\u0142owie XIX wieku niekt\u00f3re domy we Wroc\u0142awiu posiada\u0142y osobne \u0142azienki. By\u0142 to jednak taki luksus, \u017ce mogli sobie na niego pozwoli\u0107 tylko bardzo zamo\u017cni ludzie. Pozostali mieszka\u0144cy myli si\u0119 po staremu, u\u017cywaj\u0105c dzbana, miski i wiadra do spuszczania brudnej wody.<\/p>\n\n\n\n<p>A je\u015bli potrzebowali umy\u0107 si\u0119 dok\u0142adniej, udawali si\u0119 do publicznych \u0142a\u017ani. Pierwszy tego typu obiekt w Polsce powsta\u0142 w 1840 roku w Poznaniu, a nast\u0119pnie w Warszawie i innych miastach. Mieszka\u0144cy ma\u0142ych osad &#8211; wsi i przysi\u00f3\u0142k\u00f3w &#8211; w ciep\u0142ej porze roku mieli do dyspozycji stawy, rzeki i strumienie.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Czy_mycie_wlosow_jest_niebezpieczne_dla_zdrowia\"><\/span>Czy mycie w\u0142os\u00f3w jest niebezpieczne dla zdrowia?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Trudno w to uwierzy\u0107, ale w &#8222;edukowanym&#8221; XIX wieku wi\u0119kszo\u015b\u0107 Europejczyk\u00f3w by\u0142a przekonana, \u017ce mycie w\u0142os\u00f3w jest szkodliwe dla ich zdrowia. Co wi\u0119cej, pogl\u0105d ten by\u0142 wspierany przez medycyn\u0119, kt\u00f3ra twierdzi\u0142a, \u017ce mycie w\u0142os\u00f3w prowadzi do przewlek\u0142ych migren. Zamiast tego, lekarze zalecali mycie w\u0142os\u00f3w&#8230; otr\u0119bami lub proszkiem ry\u017cowym, kt\u00f3ry nale\u017ca\u0142o wysypa\u0107 na czubek g\u0142owy przed p\u00f3j\u015bciem spa\u0107 i wyczesa\u0107 rano.<\/p>\n\n\n\n<p>Podej\u015bcie do higieny zacz\u0119\u0142o si\u0119 radykalnie zmienia\u0107 dopiero na pocz\u0105tku XX wieku. W 1903 roku w Niemczech wyprodukowano pierwszy szampon do w\u0142os\u00f3w. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, bardzo r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 on od produktu, do kt\u00f3rego jeste\u015bmy przyzwyczajeni. By\u0142 to proszek rozpuszczony w wodzie, kt\u00f3rym my\u0142e\u015b w\u0142osy. Je\u015bli chodzi o konwencjonalny szampon w p\u0142ynie, pojawi\u0142 si\u0119 on nieca\u0142e 100 lat temu, w 1927 roku.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Jak_myc_sie_bez_mydla\"><\/span>Jak my\u0107 si\u0119 bez myd\u0142a?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Jak my\u0107 si\u0119 bez myd\u0142a?<\/p>\n\n\n\n<p>W dawnych czasach najcz\u0119stszym detergentem u\u017cywanym przez ludno\u015b\u0107 by\u0142 popi\u00f3\u0142 zalewany wrz\u0105c\u0105 wod\u0105. Rezultatem by\u0142 alkaliczny roztw\u00f3r, kt\u00f3ry rozpuszcza\u0142 i zmywa\u0142 t\u0142uszcz. U\u017cywano r\u00f3wnie\u017c korzeni ro\u015bliny zwanej mydlnic\u0105 lekarsk\u0105, kt\u00f3ra zawiera\u0142a du\u017c\u0105 ilo\u015b\u0107 saponiny.<\/p>\n\n\n\n<p>Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, saponina jest z\u0142o\u017conym, pozbawionym azotu zwi\u0105zkiem z grupy glikozyd\u00f3w, kt\u00f3ry w kontakcie z wod\u0105 tworzy pienisty roztw\u00f3r.<\/p>\n\n\n\n<p>Ponadto w wielu domach popularny by\u0142 \u0142ug, czyli mieszanina popio\u0142u ze spalonych drzew lub traw, do kt\u00f3rej dodawano t\u0142uszcz zwierz\u0119cy.<\/p>\n\n\n\n<p>\u017bycie kobiet na \u015al\u0105sku znacznie u\u0142atwi\u0142o pojawienie si\u0119 myd\u0142a do prania. &#8222;Szare&#8221; myd\u0142o okaza\u0142o si\u0119 skuteczniejsze od \u0142ugu w usuwaniu brudu ze sk\u00f3ry r\u0105k, cia\u0142a, twarzy i w\u0142os\u00f3w. Ponadto by\u0142o wygodne do prania ubra\u0144, czyszczenia dywan\u00f3w, a nawet mycia pod\u0142\u00f3g.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"498\" src=\"https:\/\/cdn.wroclawanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/53\/2023\/06\/image-31.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3259\" srcset=\"https:\/\/cdn.wroclawanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/53\/2023\/06\/image-31.png 1024w, https:\/\/cdn.wroclawanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/53\/2023\/06\/image-31-300x146.png 300w, https:\/\/cdn.wroclawanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/53\/2023\/06\/image-31-768x374.png 768w, https:\/\/cdn.wroclawanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/53\/2023\/06\/image-31-696x338.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Dzi\u0119ki swojej wszechstronno\u015bci produkt ten sta\u0142 si\u0119 niezb\u0119dnym elementem w wielu domach przez wiele lat i nadal cieszy si\u0119 popytem.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Niekt\u00f3rych mo\u017ce to dziwi\u0107, ale jeszcze nie tak dawno, bo w XIX wieku, ludzie myli w\u0142osy&#8230; popio\u0142em rozcie\u0144czonym we wrz\u0105tku. Co wi\u0119cej, ta powszechna dla wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka procedura by\u0142a r\u00f3wnie\u017c uwa\u017cana za szkodliw\u0105 dla zdrowia. W tym artykule na stronie wroclawianka opowiemy Ci o zasadach higieny na \u015al\u0105sku w niedawnej przesz\u0142o\u015bci, o tym, jak miejscowe [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":271,"featured_media":2945,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1033],"tags":[1829,1830,1827,1826,1824,1825,1828,1331,1329,1328],"moimportance":[34,33],"motype":[1042],"moformat":[66],"class_list":{"0":"post-3258","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-styl-i-uroda","9":"tag-czy-mycie-wlosow-jest-niebezpieczne-dla-zdrowia","10":"tag-higiena-osobista","11":"tag-higiena-osobista-dla-kazdego","12":"tag-jak-dbaly-o-siebie-kobiety-na-dolnym-slasku","13":"tag-jak-dbaly-o-siebie-kobiety-na-dolnym-slasku-w-xix-wieku","14":"tag-wanny","15":"tag-wroclawianie","16":"tag-wroclawskie-kobiety","17":"tag-znane-kobiety","18":"moimportance-golovna-novina","19":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatori","20":"motype-eternal","21":"moformat-vlasna"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3258","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/271"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3258"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3258\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3262,"href":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3258\/revisions\/3262"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2945"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3258"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3258"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3258"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=3258"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=3258"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=3258"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}