{"id":2586,"date":"2023-03-30T01:21:58","date_gmt":"2023-03-29T23:21:58","guid":{"rendered":"https:\/\/wroclawanka.eu\/?p=2586"},"modified":"2023-03-30T01:22:07","modified_gmt":"2023-03-29T23:22:07","slug":"jadwiga-grabowska-hawrylak-architekt-ktora-ozywila-powojenny-wroclaw","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/eternal\/jadwiga-grabowska-hawrylak-architekt-ktora-ozywila-powojenny-wroclaw","title":{"rendered":"Jadwiga Grabowska-Hawrylak &#8211; architekt, kt\u00f3ra o\u017cywi\u0142a powojenny Wroc\u0142aw"},"content":{"rendered":"\n<p>J. Grabowska-Hawrylak by\u0142a pierwsz\u0105 kobiet\u0105 w Polsce, kt\u00f3ra otrzyma\u0142a dyplom Wydzia\u0142u Architektury Politechniki Wroc\u0142awskiej w 1950 roku i sta\u0142a si\u0119 pierwsz\u0105 laureatk\u0105 Honorowej Nagrody SARP w 1974 roku.<\/p>\n\n\n\n<p>Swego czasu zajmowa\u0142a si\u0119 odbudow\u0105 wroc\u0142awskich zabytk\u00f3w, projektowaniem szk\u00f3\u0142, osiedli mieszkaniowych itp. Wi\u0119cej szczeg\u00f3\u0142\u00f3w na temat s\u0142ynnej architektki, \u201eikony\u201d powojennego Wroc\u0142awia, kt\u00f3ry zosta\u0142 niemal ca\u0142kowicie odbudowany, w naszym materiale na stronie <a href=\"https:\/\/wroclawanka.eu\/\">wroclawanka.eu.<\/a><\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_74 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a48f320e13e9\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #090909;color:#090909\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #090909;color:#090909\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a48f320e13e9\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/eternal\/jadwiga-grabowska-hawrylak-architekt-ktora-ozywila-powojenny-wroclaw\/#%E2%80%9ENaczelny%E2%80%9D_architekt_powojennego_Wroclawia\" >\u201eNaczelny\u201d architekt powojennego Wroc\u0142awia<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/eternal\/jadwiga-grabowska-hawrylak-architekt-ktora-ozywila-powojenny-wroclaw\/#Rys_historyczny\" >Rys historyczny<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/eternal\/jadwiga-grabowska-hawrylak-architekt-ktora-ozywila-powojenny-wroclaw\/#Podsumowanie\" >Podsumowanie<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/eternal\/jadwiga-grabowska-hawrylak-architekt-ktora-ozywila-powojenny-wroclaw\/#Wystawa_i_zaginione_archiwum\" >Wystawa i zaginione archiwum<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"%E2%80%9ENaczelny%E2%80%9D_architekt_powojennego_Wroclawia\"><\/span>\u201eNaczelny\u201d architekt powojennego Wroc\u0142awia<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Nie ma we Wroc\u0142awiu bardziej wyrazistej powojennej zabudowy ni\u017c kompleks mieszkalno-biurowy na placu Grunwaldzkim. Zesp\u00f3\u0142, stworzony przez J. Grabowsk\u0105-Hawrylak pod koniec lat 60., jest uwa\u017cany za jeden z najlepszych, najbardziej charakterystycznych i jednocze\u015bnie najbardziej kontrowersyjnych projekt\u00f3w architektonicznych w powojennej Polsce. Gdy powstawa\u0142o to dzie\u0142o architektury, jego g\u0142\u00f3wn\u0105 ide\u0105 by\u0142o odr\u00f3\u017cnienie go od obszar\u00f3w mieszkalnych, kt\u00f3re s\u0105 do siebie podobne, jak dwie krople wody. Architektka sw\u00f3j pomys\u0142 t\u0142umaczy\u0142a potrzeb\u0105 stworzenia niestandardowych form, uwzgl\u0119dniaj\u0105c brak mo\u017cliwo\u015bci zaprojektowania ka\u017cdego domu z osobna. Uwa\u017ca\u0142a, \u017ce \u200b\u200bw tym przypadku beton jest idealnym materia\u0142em rze\u017abiarskim.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Rys_historyczny\"><\/span>Rys historyczny<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>J. Grabowska-Hawrylak (1920-2018) urodzi\u0142a si\u0119 w Tarnawcach, jako dziecko mieszka\u0142a w Przemy\u015blu. W 1945 roku uko\u0144czy\u0142a studia na Wydziale Architektury Politechniki Wroc\u0142awskiej. J. Grabowska-Hawrylak to uznana tw\u00f3rczyni polskiego modernizmu, od 1951 roku cz\u0142onkini Stowarzyszenia Architekt\u00f3w Rzeczypospolitej Polskiej.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho\u0107 zas\u0142yn\u0119\u0142a przede wszystkim wroc\u0142awskim projektem \u201eManhattan\u201d, to w\u015br\u00f3d dokona\u0144 J. Grabowskiej-Hawrylak jest znacznie wi\u0119cej wybitnych dzie\u0142: szko\u0142y projektowane w latach 50., du\u017cy dom z 2-poziomowymi mieszkaniami, szko\u0142a muzyczna w stylu futurystycznym, domy w stylu \u201ebarokowym\u201d itp. Ka\u017cde z nich to osobna opowie\u015b\u0107 o architekturze Wroc\u0142awia, jednego z najbardziej niezwyk\u0142ych miast powojennej Polski.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Podsumowanie\"><\/span>Podsumowanie<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Jej dzia\u0142alno\u015b\u0107 by\u0142a \u015bci\u015ble zwi\u0105zana z Wroc\u0142awiem, gdzie J. Grabowska-Hawrylak jako pierwsza kobieta otrzyma\u0142a po wojnie dyplom architektoniczny. Jako m\u0142oda projektantka zajmowa\u0142a si\u0119 odbudow\u0105 wroc\u0142awskich zabytk\u00f3w, zaprojektowa\u0142a pierwsze wroc\u0142awskie dzielnice, nowoczesne szko\u0142y, nowatorskie budynki mieszkalne, a tak\u017ce bardziej z\u0142o\u017cone obiekty: centra handlowo-us\u0142ugowe, o\u015brodki wypoczynkowe, osiedla mieszkaniowe, a nawet ko\u015bcio\u0142y. Cho\u0107 jej prace reprezentuj\u0105 r\u00f3\u017cne style, wszystkie \u015bwiadcz\u0105 o niezwyk\u0142ym talencie autorki &#8211; kreatywnej i konsekwentnej projektantki, kt\u00f3rej uda\u0142o si\u0119 zrealizowa\u0107 wizj\u0119 wykraczaj\u0105c\u0105 poza utarte schematy w \u201esocjalistycznej\u201d rzeczywisto\u015bci, gdzie architektoniczna indywidualno\u015b\u0107 nie by\u0142a mile widziana.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Wystawa_i_zaginione_archiwum\"><\/span>Wystawa i zaginione archiwum<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Wystawa \u201ePatchwork. Architektura Jadwigi Grabowskiej-Hawrylak\u201d sta\u0142a si\u0119 najwi\u0119ksz\u0105 prezentacj\u0105 projekt\u00f3w i realizacji pomys\u0142\u00f3w mistrza. Nazwa wystawy nawi\u0105zuje do tekstylnych kompozycji geometrycznych, kt\u00f3rych tworzenie by\u0142o jedn\u0105 z jej najwi\u0119kszych pasji. Cho\u0107 nie s\u0105 zwi\u0105zane z architektur\u0105, sama koncepcja odzwierciedla spos\u00f3b przygotowania wydarzenia. Wystawa zosta\u0142a stworzona w oparciu o rekonstrukcj\u0119 dorobku projektantki, a jej zadaniem by\u0142o przywr\u00f3cenie pami\u0119ci o mie\u015bcie, domach i ich autorce. Tw\u00f3rcy wystawy przeszli przez proces \u017cmudnego \u201ezszywania\u201d ma\u0142ych fragment\u00f3w materia\u0142u historycznego, znajdowanych w zakamarkach archiw\u00f3w, zbior\u00f3w muzealnych, na \u0142amach czasopism i stron ksi\u0105\u017cek.<\/p>\n\n\n\n<p>Paradoksalnie w Polsce, kraju, kt\u00f3ry poni\u00f3s\u0142 kolosalne straty podczas II wojny \u015bwiatowej, proces odbudowy infrastruktury nie zosta\u0142 udokumentowany. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 archiw\u00f3w biur projektowych i instytucji realizuj\u0105cych inwestycje uleg\u0142a zniszczeniu lub rozproszeniu. Znikn\u0119\u0142y modele, kalki, szkice. W efekcie zosta\u0142 stracony dorobek ca\u0142ego pokolenia architekt\u00f3w, w tym setki niezrealizowanych projekt\u00f3w.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"960\" height=\"641\" src=\"https:\/\/cdn.wroclawanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/53\/2023\/03\/image-7.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2587\" srcset=\"https:\/\/cdn.wroclawanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/53\/2023\/03\/image-7.png 960w, https:\/\/cdn.wroclawanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/53\/2023\/03\/image-7-300x200.png 300w, https:\/\/cdn.wroclawanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/53\/2023\/03\/image-7-768x513.png 768w, https:\/\/cdn.wroclawanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/53\/2023\/03\/image-7-696x465.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Dotyczy to r\u00f3wnie\u017c zaginionego archiwum architektonicznego, na kt\u00f3re sk\u0142ada\u0142y si\u0119 oficjalne i osobiste dokumenty J. Grabowskiej-Hawrylak, kt\u00f3re zosta\u0142y ca\u0142kowicie zniszczone przez pow\u00f3d\u017a w 1997 roku. Odrestaurowano go na podstawie \u201edowod\u00f3w po\u015brednich\u201d, dzi\u0119ki kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 odtworzy\u0107 najpe\u0142niejszy wycinek tw\u00f3rczo\u015bci, w tym najwa\u017cniejsze projekty i realizacje wypracowane przez J. Grabowsk\u0105-Hawrylak w ci\u0105gu niemal p\u00f3\u0142 wieku tw\u00f3rczo\u015bci &#8211; od lat 50. do lat 90. Na wystawie \u201ePatchwork. Architektura Jadwigi Grabowskiej-Hawrylak\u201d znajduj\u0105 si\u0119 projekty i rysunki, a tak\u017ce filmy, archiwalne i wsp\u00f3\u0142czesne fotografie oraz modele najciekawszych obiekt\u00f3w &#8211; zar\u00f3wno zrealizowanych, jak i koncepcyjnych.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>J. Grabowska-Hawrylak by\u0142a pierwsz\u0105 kobiet\u0105 w Polsce, kt\u00f3ra otrzyma\u0142a dyplom Wydzia\u0142u Architektury Politechniki Wroc\u0142awskiej w 1950 roku i sta\u0142a si\u0119 pierwsz\u0105 laureatk\u0105 Honorowej Nagrody SARP w 1974 roku. Swego czasu zajmowa\u0142a si\u0119 odbudow\u0105 wroc\u0142awskich zabytk\u00f3w, projektowaniem szk\u00f3\u0142, osiedli mieszkaniowych itp. Wi\u0119cej szczeg\u00f3\u0142\u00f3w na temat s\u0142ynnej architektki, \u201eikony\u201d powojennego Wroc\u0142awia, kt\u00f3ry zosta\u0142 niemal ca\u0142kowicie odbudowany, w [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":261,"featured_media":2222,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1031],"tags":[1336,1330,1321,1335,1334,1337,1331,1329,1338,1328,1333],"moimportance":[34,33],"motype":[1042],"moformat":[66],"class_list":{"0":"post-2586","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-zycie-na-swiecie","8":"tag-naczelny-architekt-powojennego-wroclawia","9":"tag-historie-znanych-kobiet","10":"tag-jadwiga-grabowska-hawrylak","11":"tag-kobiety-w-sztuce","12":"tag-ludzie-publiczni","13":"tag-rys-historyczny","14":"tag-wroclawianie","15":"tag-wroclawskie-kobiety","16":"tag-wystawa-i-zaginione-archiwum","17":"tag-znane-kobiety","18":"tag-zycie-towarzyskie","19":"moimportance-golovna-novina","20":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatori","21":"motype-eternal","22":"moformat-vlasna"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2586","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/261"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2586"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2586\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2590,"href":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2586\/revisions\/2590"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2222"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2586"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2586"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2586"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=2586"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=2586"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=2586"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}