W historii Wrocławia nie brakuje kobiet, które odniosły znaczące sukcesy – w nauce, na deskach teatralnych, planie filmowym, w działalności charytatywnej, sporcie, architekturze, literaturze i sztuce. Wszystkie spośród nich w jakiś sposób odcisnęły piętno w życiu tego miasta i całego kraju. O kim mowa? Przypomnimy w naszej recenzji na stronie wroclawanka.eu.
Wanda Rutkiewicz
W. Rutkiewicz (1943-1992) – znana polska alpinistka. Po wojnie Wanda przeniosła się z rodzicami do Wrocławia, gdzie ukończyła gimnazjum, a później politechnikę na kierunku elektronika. Jednocześnie kobieta uczyła się alpinizmu w Tatrach, stała się też członkinią Sekcji Speleologii i Klubu Wysokogórskiego we Wrocławiu.
W. Rutkiewicz była trzecią kobietą na świecie i pierwszą w Europie, która wspięła się na najwyższy szczyt naszej planety, czyli na Mount Everest.
W maju 1992 roku W. Rutkiewicz zginęła podczas wspinaczki na najwyższą górę Indii, Kanczendzongę.
Jadwiga Grabowska-Hawrylak
J. Grabowska-Hawrylak (1920-2018) – była architektem, tworzącym podstawy polskiego modernizmu. J. Grabowska-Hawrylak ukończyła Politechnikę Wrocławską i została pierwszą kobietą absolwentką Wydziału Architektury.
Następnie brała czynny udział w odbudowie powojennego Wrocławia – odbudowie zabytków, projektowaniu szkół, osiedli mieszkaniowych, centrów handlowych, ośrodków wypoczynkowych i kościołów. Dziełem, które jest uważane za największe w dorobku kobiety architekt stał się „wrocławski Manhattan” – zespół mieszkaniowy przy pl. Grunwaldzkim.
J. Grabowska-Hawrylak ma na swoim koncie ogromną liczbę odznaczeń, w tym: Srebrny i Złoty Krzyż Zasługi, Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski oraz odznakę „Budowniczy Wrocławia”.
Barbara Piasecka-Johnson
B. Piasecka-Johnson (1937-2013) – była polską filantropką, koneserką i kolekcjonerką sztuki. Barbara urodziła się w rodzinie rolnika, we wsi pod Grodnem (obecnie teren Białorusi). Ukończyła Uniwersytet Wrocławski z dyplomem magistra historii sztuki.
W 1968 roku B. Piasecka wyemigrowała do USA, gdzie kilka lat później wyszła za mąż za amerykańskiego potentata Johna Johnsona, właściciela firmy „Johnson&Johnson”.
Po śmierci znacznie starszego od niej męża B. Piasecka-Johnson odziedziczyła większość jego majątku (400 mln dolarów).
W 2007 roku B. Piasecka-Johnson znalazła się na liście 400 najbogatszych ludzi świata (149. miejsce) według magazynu “Forbes”. W tym czasie jej kapitał wynosił 2,7 mld dolarów.
W 1974 założyła w Polsce Fundację im. Barbary Piaseckiej-Johnson, która finansowała wiele projektów kulturalnych.
B. Piasecka-Johnson zmarła w 2013 roku w Sobótce (Dolny Śląsk) i została pochowana na cmentarzu św. Wawrzyńca we Wrocławiu.
Izabela Skrybant-Dziewiątkowska
I. Skrybant-Dziewiątkowska (1938-2019) – polska piosenkarka, wokalistka zespołu Tercet Egzotyczny.
Po zakończeniu II wojny światowej rodzina Skrybantów została repatriowana z Kresów (wschodnia Polska do 1945 r.) i przeniosła się do wsi Osiek koło Wrocławia.
W 1960 roku Izabela ukończyła szkołę muzyczną we Wrocławiu. Następnie przez kilka lat była solistką miejscowej operetki.
W 1963 roku Zbigniew Dziewiątkowski zorganizował zespół Tercet Egzotyczny i zaprosił do współpracy Izabelę jako solistkę. Grupa wykonywała muzykę w stylu latynoamerykańskim i była popularna nie tylko w Polsce, ale także w innych krajach Europy i Ameryki.
I. Skrybant-Dziewiątkowska była laureatką wielu nagród, m.in. otrzymała medal “Zasłużony Kulturze Gloria Artis” i Nagrodę Kulturalną Śląska.
W 2017 roku u piosenkarki zdiagnozowano raka trzustki. Zmarła 1 maja 2019 roku i została pochowana na cmentarzu Ducha Świątego we Wrocławiu.
Maria Peszek
Maria Teresa Peszek – piosenkarka, aktorka, autorka tekstów i jedna z najpopularniejszych wykonawczyń polskiej sceny alternatywnej.
M. Peszek urodziła się we Wrocławiu. Przez kilka lat mieszkała z rodzicami w tym mieście, w jednym z wieżowców na osiedlu Krzyki.
Rodzina Peszek była „teatralna”. Nic więc dziwnego, że kariera twórcza Marii rozpoczęła się wcześnie – już w wieku 10 lat zadebiutowała w popularnym krajowym serialu telewizyjnym oraz na deskach krakowskiego Teatru im. Juliusza Słowackiego.
W 1996 roku M. Peszek ukończyła krakowską szkołę teatralną, a także kursy sopranu, na których pobierała lekcje u znanych polskich śpiewaków operowych.
Przez kilka następnych lat aktorka aktywnie występowała na scenach teatralnych Warszawy, Krakowa i innych miast, w Polsce i za granicą.
W 2004 roku M. Peszek spróbowała sił jako piosenkarka, a potem zaczęła profesjonalnie zajmować się muzyką. W 2005 roku ukazał się jej debiutancki album „Miasto mania”. Większość tekstów do albumu napisała sama Maria. Później „Miasto mania” przerobiono na spektakl multimedialny, którego scenariusz również należy był autorstwa Peszek.
Debiutancki album odniósł taki sukces, że pokrył się platyną na podstawie liczby sprzedanych płyt.
W 2008 roku piosenkarka przebranżowiła się i zaczęła pracować jako prezenterka radiowa w swoim nowym projekcie – audycji radiowej „Radio Maria” w Roxy FM. W programie znalazły się dyskusje na aktualne tematy oraz grano muzykę alternatywną.
W sumie M. Peszek wydała 5 albumów studyjnych, 2 albumy na żywo, 1 minialbum i 22 single. Piosenkarka wystąpiła w 16 teledyskach.
Ostatni album M. Peszek „Ave Maria” ukazał się w 2021 roku.
Hanna Gucwińska
Hanna Stefania Gucwińska (Jurczak) – polska zootechnik, prezenterka telewizyjna popularnego programu „Z kamerą wśród zwierząt” i dyrektor wrocławskiego zoo. Swego czasu była także posłem na Sejm IV kadencji i doradcą Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu.
W 1962 roku Hanna wyszła za mąż za Antoniego Gucwińskiego. Wraz z mężem przez wiele lat zarządzała zoo we Wrocławiu.
W 1971 roku małżeństwo Gucwińskich zostało autorami programu telewizyjnego „Z kamerą wśród zwierząt”. Program ten przez wiele lat zajmował pierwsze miejsca na listach najpopularniejszych programów telewizyjnych w Polsce.
Obecnie H. Gucwińska jest członkiem Polskiego Towarzystwa Zoologicznego, a także autorką wielu prac naukowych i książek o zwierzętach.
Alicja Surowiec
A. Surowiec (Świdzińska, później Surowiec-Hawling), (1926-2003), znana wrocławska lekarka chorób zakaźnych.
Na początku lat 60. ubiegłego wieku była zastępczynią ordynatora Oddziału Zakaźnego Szpitala Wrocławskiego przy ul. Piwnej.
W 1963 roku w Polsce wybuchła epidemia ospy, którą nazywa się ostatnią w historii Europy. Wrocław również znalazł się w strefie jej wpływu. Radzenie sobie z ospą zajęło kilka miesięcy. Przez cały ten czas A. Surowiec kierowała jednostką medyczną w Szczodrze, do której przywożono i umieszczano w izolatkach osoby z objawami tej choroby.
A. Surowiec zmarła w 2003 roku we Wrocławiu i została pochowana na cmentarzu św. Wawrzyńca, w rodzinnym grobowcu Hawling, obok męża.
Olga Tokarczuk
Pisarka, eseistka, poetka, scenarzystka, psychoterapeutka, laureatka literackiej Nagrody Nobla 2018. Mieszka we Wrocławiu. Nagrodę Nobla polska pisarka odebrała za “za wyobraźnię narracyjną”.
Jeszcze jedną prestiżową nagrodę – Nagrodę Bookera – O. Tokarczuk otrzymywała 3 razy z rzędu za powieści: “Bieguni”, „Prowadź swój pług przez kości umarłych” oraz za “Księgi Jakubowe”. Twórczość pisarki przetłumaczono na prawie 40 języków, a dziś jest ona najczęściej tłumaczoną pisarką w Polsce.
W 2022 roku powieść O. Tokarczuk „Księgi Jakubowe” została uznana przez krytyków za najwybitniejsze dzieło. Książka ukazała się w USA i Wielkiej Brytanii.
O. Tokarczuk kieruje także fundacją finansującą kulturę i sztukę w Polsce i za granicą.